Δευτέρα, 3 Οκτωβρίου 2016

«Έφτασε για τον Αλ. Τσίπρα η ώρα της κρίσης»




Οι δημοσκοπήσεις έχουν πέσει τόσες φορές έξω, εδώ και αλλού, όμως εξακολουθούμε να τις χρησιμοποιούμε σαν βασικό εργαλείο πολιτικής ανάλυσης. Δεν είναι κάπως αντιφατικό αυτό;

Η δημοσκόπηση είναι εργαλείο πολιτικής ανάλυσης και όχι πρόβλεψης εκλογικού αποτελέσματος. Καταγράφει την άποψη τη δεδομένη στιγμή που ο ερωτώμενος απαντά στην έρευνα και που συνήθως απέχει χρονικά από τις εκλογές. Η προσφορά της λοιπόν είναι δεδομένη, αλλά μπορεί να ερμηνευθεί και αλλιώς. Όπως οι αρχαίοι Ινδοί επινόησαν τους αριθμούς ως αντίβαρο στην κλίση του ανθρώπου να φιλοσοφεί την κατάστασή του, έτσι και η δημοσκόπηση υπάρχει για να προσγειώνει τις πολιτικές ηγεσίες στην πραγματικότητα. 
Δεν θα διαφωνήσω ότι τα υφιστάμενα δημοσκοπικά εργαλεία έχουν φτάσει στα όριά τους. Η κατάσταση που βιώνουμε σήμερα μπορεί να συνοψιστεί στη φράση «νέο τοπίο - παλιά εργαλεία». Η επιστήμη όμως έχει ήδη αντιδράσει και νέες μέθοδοι αναπτύσσονται και στο εξής θα εφαρμόζονται. Απλώς τώρα δεν είναι ώριμες αρκετά για να γίνουν μέρος της καθημερινότητας μας. Αφορούν «βαριά» μαθηματικά και στατιστική που ακόμη και πολλοί επαγγελματίες τους κλάδου δεν θα μπορούσαν να καταλάβουν. Για την ώρα πορευόμαστε με ό,τι έχουμε και αν κάνουμε λίγη υπομονή, θα ζήσουμε και την εφαρμογή των νέων εργαλείων.


Πόσο ακριβής μπορεί να είναι η αποτύπωση της πρόθεσης ψήφου όταν δεν βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο;

Από λίγο έως καθόλου. Είναι όμως μια ένδειξη, μία τάση, μία πρόθεση μελλοντικής πολιτικής συμπεριφοράς, δεν είναι όμως συμβόλαιο. Μετά την κατάρρευση των κομμάτων και την απουσία πολιτικών συναθροίσεων στην Ελλάδα, η δημοσκόπηση έχει εσχάτως αποκτήσει και έναν άλλο ρόλο: είναι ο υποδοχέας της δυσαρέσκειας των πολιτών. Μπορεί να δρα εκτονωτικά και αποσυμπιεστικά στους φορτισμένους καθημερινά πολίτες. Είναι μια ευκαιρία να πουν το παράπονό τους.
Η εμμονή στην ερμηνεία και ανάλυση της ερώτησης της πρόθεσης ψήφου έχει προκύψει από τη δημοσιογραφική προσέγγιση των ερευνών γνώμης. Υπάρχουν τόσα άλλα στοιχεία που καταγράφονται και που μπορούν να δώσουν πλούτο πληροφοριών για την κατάσταση της κοινωνίας. Αν αυτά τα στοιχεία αναλύονταν, θα μπορούσαν να ανοίξουν επί της ουσίας την πολιτική συζήτηση.

Κατά την εκτίμησή σας είναι αναστρέψιμη η φθορά του ΣΥΡΙΖΑ και του Α. Τσίπρα προσωπικά;

Εξαρτάται. Τι θεωρούμε ανατροπή; Το ενδεχόμενο επανεκλογής, την ανάκαμψη στις δημοσκοπήσεις ή την υλοποίηση πολιτικών που θα ανακουφίσουν την κοινωνία και να φέρουν άλλες μέρες για τη χώρα;
Φοβούμαι πως η γοητεία των υποσχέσεων δεν έχει πλέον πέραση στο εκλογικό σώμα. Όπως δείχνουν τα πράγματα, ο κ. Τσίπρας δε διαφέρει από προηγούμενους πρωθυπουργούς. Έφθασε και για κείνον η ώρα της κρίσης. Η κοινωνική ανοχή στο πρόσωπό του έχει πλέον εξαντληθεί και υπό το κράτος της διάψευσης των προσδοκιών αντιμετωπίζει και αυτός τη φθορά. Ως τώρα έχει χάσει το στοίχημα να επαναπροδιορίσει τη διαβρωμένη σχέση πολίτη – πολιτικής και το πιο οδυνηρό πολιτικά είναι η κοινωνική δυσπιστία απέναντι στις επιδόσεις του.

Σωστά καταλαβαίνω ότι μπορεί η ΧΑ να βγει ενισχυμένη στις επόμενες εκλογές; 

Δεν υπάρχει κάποιο ανάλογο εύρημα. Η Χρυσή Αυγή καταγράφεται σταθερά στην τρίτη θέση στις έρευνες, χωρίς όμως ανοδική τάση και χωρίς να είναι ο βασικός υποδοχέας της δυσαρέσκειας των πολιτών. Νομίζω ότι και με όρους «τιμωρίας του πολιτικού συστήματος» δεν συγκινεί πια. Αναδιπλώνεται απλώς στα ποσοστά των πολιτών εκείνων που τους εκφράζει ιδεολογικά και που δεν είναι λίγοι. 

Έχει βάση η πρόβλεψη ότι η αποχή θα χτυπήσει κόκκινο; 

Η συμμετοχή στις εκλογές εξαρτάται από περισσοτέρους του ενός παράγοντες και κατά τη γνώμη μου καθορίζει την ποιότητα της δημοκρατίας και το επίπεδο ωριμότητας της κοινωνίας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αποστασιοποίηση του κόσμου από τις κάλπες. Κάποια στιγμή εκφράστηκε ως μόδα, στο πλαίσιο μιας life style προσέγγισης της ζωής. Άλλες φορές προέκυψε από την απαξία των ψηφοφόρων προς τους πολιτικούς, σήμερα έρχεται ως συνέπεια των εξαντλημένων οικονομικά και ψυχολογικά ψηφοφόρων. Εδώ, αν θέλετε, είναι και η ουσία του προβλήματος. Οι πολίτες προτιμούν την αποχή χωρίς να σκέπτονται ότι έτσι ανέχονται, τις επιλογές εκείνων που ψηφίζουν για τις ζωές τους. Διατηρώ την ελπίδα ότι την κρίσιμη ώρα οι πολίτες θα καταλάβουν πως η συμμετοχή στις εκλογές είναι η ελάχιστη πράξη ανατροπής που μπορούν να κάνουν για να αλλάξουν το μέλλον τους.

Η κεντροαριστερά, εκείνο το 44% του ΠΑΣΟΚ το 2009, που βρίσκεται; 

Η κεντροαριστερά δε γνωρίζω ακριβώς που βρίσκεται σήμερα. Για το ΠΑΣΟΚ του 44% μπορώ ενδεχομένως να σας πω. Ένα μικρό κομμάτι συνεχίζει να ψηφίζει ΠΑΣΟΚ αναπολώντας το παρελθόν και συντηρώντας τη μνήμη της ύπαρξής του, ένα μεγάλο κομμάτι «μετακόμισε» οριστικά στο ΣΥΡΙΖΑ και ένα ποσοστό της τάξεως του 10% παραμένει πολιτικά και κομματικά άστεγο. Είναι το ποσοστό εκείνο που απαντά κατά περίπτωση στο δίλημμα των εκλογών και συντηρεί ή ανατρέπει αποτελέσματα μέχρι να βρεθεί ένας πολιτικός φορέας να το εκφράσει και να το συγκινήσει να συμμετάσχει ξανά.


Γιατί τόση πόλωση;

Γιατί όχι; Όταν υπάρχουν προβλήματα που χρειάζονται λύσεις, τα ερωτήματα μπαίνουν διλημματικά. Το ελληνικό πολιτικό σύστημα έχει χτιστεί στη βάση δύο πόλων, όπως και πολλά ευρωπαϊκά ή το αμερικανικό. Οι Έλληνες από τη φύση μας είμαστε πολιτικά όντα αλλά και βαθιά ατομιστές. Με τις συνεργασίες δεν τα πάμε και τόσο καλά. Απαντούμε καλύτερα και δημιουργούμε περισσότερο όταν το ερώτημα είναι καβαφικής προέλευσης. Όταν καλούμαστε να αποφασίσουμε με ποιους θα πάμε και ποιους θα αφήσουμε.
Όπως λέγει και ο μεγάλος Μανόλης Αναγνωστάκης «Εμπρός λοιπόν: Είστε υπέρ ή κατά; Μιλάτε υπεύθυνα λοιπόν. Έστω με ναι ή όχι. Σ’ εσάς ανήκει η απόφαση.»

Δημοσίευση:  Free Sunday - 2 Οκτωβρίου 2016

Κυριακή, 6 Σεπτεμβρίου 2015

«Από ΣΥΡΙΖΑ, Ποτάμι, ΠΑΣΟΚ προέρχονται οι αναποφάσιστοι»

Οι πρώτες καταγραφές των δημοσκοπήσεων έχουν αποτυπώσει τις συγκυριακές και αντανακλαστικές αντιδράσεις των πολιτών, καθώς η πλειοψηφία τους βρισκόταν στις τελευταίες μέρες των διακοπών.
Με βάση τα ευρήματα της δεύτερης αυτής εβδομάδας της προεκλογικής περιόδου, οι δύο βασικοί αντίπαλοι φαίνεται να εκκινούν μαζί από την αφετηρία με ίσες πιθανότητες για ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ να τερματίσουν πρώτοι.
Tα δεδομένα των ερευνών γνώμης επιβεβαιώνουν πως στην πολιτική, όπως και στη ζωή, τίποτα δεν εξελίσσεται γραμμικά και ως εκ τούτου η έκβαση των πραγμάτων δε μπορεί ποτέ να εξελίσσεται βάσει διαγράμματος.
Στις πρώτες αυτές μέρες της προεκλογικής περιόδου η κυριαρχία του τέως Πρωθυπουργού όσο και του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να πλήττεται σημαντικά. Ο κ. Τσίπρας πέρασε από την εποχή της αθωότητας στην εποχή όπου και αυτός θα κριθεί σκληρά, με τον τρόπο που κρίθηκαν και οι προκάτοχοί του. 
Η κυριαρχία του κ. Τσίπρα στην ελληνική πολιτική, μετά το δημοψήφισμα και τη συμφωνία με τους δανειστές, φαίνεται να είχε σαθρές βάσεις. Με το δημοψήφισμα ο κ. Τσίπρας έθεσε εαυτόν στην κρίση των πολιτών στη βάση «εγώ» και «όλοι οι άλλοι», εκείνος δηλαδή από τη μια πλευρά και το παλιό πολιτικό σύστημα απέναντι.
ΤΟΥΣ ΔΙΧΑΣΕ
Η μετά το δημοψήφισμα καθολική αποδοχή του κ. Τσίπρα από την κοινή γνώμη, φαίνεται να εξελίσσεται σε «Δούρειο Ίππο» για τον τέως πρωθυπουργό, καθώς περιείχε κατά συνθήκη συμπάθεια, που όμως προκλήθηκε από την κατάχρηση της εμπιστοσύνης των πολιτών.
Η διαχωριστική γραμμή του κ. Τσίπρα από τους υπόλοιπους πολιτικούς, φαίνεται να έχει διχάσει την κοινή γνώμη σε δύο μεγάλες τάσεις: σε εκείνους που πιστεύουν στον τέως πρωθυπουργό και σε όλους τους άλλους.
Η απόφαση του κ. Τσίπρα, να κάνει εκλογές, είναι ενέργεια υψηλού πολιτικού ρίσκου και μπορεί να ερμηνευτεί από τους πολίτες ως πρόκληση των θεσμών.  Το μόνο βέβαιο είναι ότι ως κίνηση επιβάρυνε έτι περαιτέρω την αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος, καθώς οι εκλογές εκτός από γιορτή της δημοκρατίας, σε αυτή τη φάση, μπορούν να εκληφθούν ως μετατόπιση ευθύνης στους πολίτες.
Διαψεύδοντας τις προσδοκίες των Ελλήνων με την μη ακύρωση του μνημονίου, και ακυρώνοντας την βούλησή τους, με την κατά το δοκούν ερμηνεία του «ΟΧΙ/Δεν εγκρίνεται» στο δημοψήφισμα, ο τέως Πρωθυπουργός δρομολόγησε την αποχώρηση στελεχών του κόμματός του και επιτάχυνε το τέλος της αναμονής των πολιτών να τον κρίνουν.
ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΕΠΙΛΟΓΕΣ
Σήμερα ο κ. Τσίπρας φαίνεται να απολαμβάνει την ιδεολογική του μοναξιά, καθώς η διείσδυσή του σε άλλους χώρους και κοινωνικές ομάδες, που δεν συμπορεύονται μαζί του είναι μικρότερη από την αντίστοιχη του κ. Μεϊμαράκη στους οπαδούς του.
Στον αντίποδα ο κ. Μεϊμαράκης, με μικρότερες εφεδρείες -ιδεολογικά μιλώντας-, καθώς απευθύνεται στον ιδεολογικό χώρο από τις δεξιές παρυφές του Κέντρου έως και τη Δεξιά, κατάφερε σε λίγες ημέρες να εμπνεύσει κομματικό πατριωτισμό τους ψηφοφόρους της ΝΔ και να τους συσπειρώσει.
Στην Ελλάδα της κρίσης, όπου οι κομματικές ταυτίσεις έχουν προ ετών καταρρεύσει, οι πολίτες έχουν πολλούς βαθμούς ιδεολογικής ελευθερίας και μπορούν να αλλάζουν τις επιλογές τους χωρίς ιδιαίτερη επιχειρηματολογία. Η αδιευκρίνιστη ψήφος στην οποία προσφεύγουν οι περισσότεροι, από τους αποστασιοποιημένους από τα δύο κόμματα, ψηφοφόροι αντιπροσωπεύει το κρίσιμο μέγεθος.
ΟΛΑ ΑΝΟΙΧΤΑ
Ο μεγάλος όγκος των αναποφάσιστων ψηφοφόρων προμηνύει ότι όλα είναι ανοιχτά. Οι ταλαντευόμενοι ψηφοφόροι προέρχονται από τις τάξεις του ΣΥΡΙΖΑ, του Ποταμιού και του ΠΑΣΟΚ, είναι στην πλειονότητά τους υπάλληλοι, ιδεολογικά δε κινούνται στο χώρο του Κέντρου και κατοικούν στην Αττική.
Άραγε είναι η εικόνα που καταγράφεται η πολιτική έκφραση ενός μακροχρόνιου θυμού που δεν εκτονώθηκε στις εκλογές του Ιανουαρίου ή κάτι βαθύτερο και πιο σημαντικό; Είναι η ΝΔ η εναλλακτική λύση, ή αντίδραση στα λάθη, τις παραλείψεις και τις διαψεύσεις προσδοκιών που προκάλεσε ο ΣΥΡΙΖΑ;
Το εκλογικό σώμα εμφανίζεται σήμερα προβληματισμένο. Σε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις το δίλημμα ήταν μεταξύ της προόδου και της συντήρησης, της αλλαγής ή της στασιμότητας, της παραμονής ή όχι στην ευρωζώνη, του μνημονιακού ή του αντιμνημονιακού δρόμου. Σήμερα οι Έλληνες διχάζονται ανάμεσα στον «παλιό που είναι αλλιώς και στον νέο που είναι ωραίος».

Δημοσίευση: Εφημερίδα "στο Καρφί του Σαββατοκύριακου" - Σάββατο 6 Σεπτεμβρίου 2015